Wysoki cholesterol a redukcja masy ciała - co zmienia dieta, ruch i kilogramy

• Tłuszcz trzewny wokół narządów uwalnia wolne kwasy tłuszczowe wprost do krążenia wrotnego, czyli do wątroby, która produkuje wtedy więcej cząstek bogatych w trójglicerydy.
• Insulinooporność osłabia hamowanie rozpadu tłuszczu, więc strumień kwasów do wątroby rośnie jeszcze bardziej. W wynikach: wysokie trójglicerydy, niskie HDL, przewaga małych, gęstych, szczególnie miażdżycorodnych cząstek LDL. Razem z obwodem talii, ciśnieniem i glukozą to zespół metaboliczny.
• Obwód talii bywa bardziej wymowny niż waga: osoba z prawidłowym BMI i dużą talią może mieć gorszy lipidogram niż osoba cięższa z innym rozkładem tkanki. Więcej: otyłość brzuszna.

• Efekt jest nierównomierny - trójglicerydy szybko, HDL wolniej i od ruchu, LDL najmniej przewidywalnie (tabela wyżej). Warto to wiedzieć zawczasu, żeby nie rozczarować się wynikiem.
• W trakcie szybkiej redukcji wyniki bywają przejściowo gorsze, bo z rozkładanej tkanki uwalniają się kwasy tłuszczowe. Ocenę robi się po ustabilizowaniu masy ciała, nie w środku deficytu.
• Podłoże rodzinne - u części osób wysokie LDL jest genetyczne i styl życia sam go nie znormalizuje. To nie brak dyscypliny. Jeśli wysoki cholesterol występuje u kilku osób w rodzinie, jest bardzo wysoki mimo szczupłej sylwetki albo w rodzinie zdarzały się wczesne zawały - powiedz lekarzowi, to zmienia postępowanie.

• Zamiana tłuszczów, nie usuwanie. Część nasyconych (tłuste wędliny, boczek, smalec, tłusty nabiał, wyroby na tłuszczach utwardzonych) zastąp nienasyconymi: oliwa, olej rzepakowy, orzechy, pestki, awokado. To jedno z najlepiej udokumentowanych zaleceń obniżających LDL. WHO zaleca ograniczenie nasyconych i praktyczne wyeliminowanie przemysłowych tłuszczów trans.
• Tłuszcze trans siedzą w tanich wypiekach, wafelkach, polewach i niektórych margarynach twardych - czytanie etykiet.
• Tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, śledź, sardynki): dwie porcje tygodniowo, działa głównie na trójglicerydy. Suplementów nie dobieraj samodzielnie.
• Błonnik rozpuszczalny (owies, jęczmień, strączki, jabłka, cytrusy, siemię lniane, warzywa) wiąże kwasy żółciowe i obniża LDL. Zalecenie ogółem: co najmniej 25 g dziennie według EFSA; większość z nas jest poniżej - błonnik a sytość.
• Sterole i stanole roślinne w produktach wzbogacanych obniżają LDL - dodatek, nie zamiennik zmiany jedzenia; omów z lekarzem lub dietetykiem.
• Cukier i alkohol podnoszą trójglicerydy szybciej niż cokolwiek; napoje słodzone, soki, słodycze i alkohol to pierwsze do ograniczenia - alkohol a redukcja wagi.

Dwa mity:

• Jajka - cholesterol pokarmowy wpływa na cholesterol we krwi znacznie słabiej, niż sądzono; u większości osób umiarkowane spożycie nie jest problemem. Ważniejsze, na czym są smażone i co leży obok.
• „Naturalne sposoby zamiast leczenia” - żaden produkt, przyprawa ani herbata nie zastąpi postępowania ustalonego przez lekarza u osoby z wysokim ryzykiem.

• Ruch najsilniej podnosi HDL i obniża trójglicerydy, na LDL wpływa słabiej. Cel: 150-300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo według WHO plus dwie sesje wzmacniające. Od zera zacznij od codziennego spaceru.
• Badania - wysoki cholesterol nie boli, wykrywa go tylko lipidogram. Częstość kontroli zależy od wyniku i ryzyka (otyłość brzuszna, nadciśnienie, cukrzyca, obciążenie rodzinne = częściej); harmonogram ustala lekarz. Sprawdź przy okazji ciśnienie - nadciśnienie a redukcja masy ciała.
• Lekarz decyduje, gdy ryzyko sercowo-naczyniowe jest wysokie, LDL bardzo wysokie, w rodzinie były wczesne zawały lub udary albo mimo konsekwentnej zmiany wyniki nie poprawiają się po kilku miesiącach. Nie zmieniaj na własną rękę tego, co przyjmujesz, i nie odstawiaj niczego dlatego, że wynik się poprawił.