Bezdech senny a otyłość - objawy, których nie wolno przespać, i co daje redukcja masy ciała
Masa ciała realnie zmienia nasilenie bezdechu sennego: w czteroletniej obserwacji 690 dorosłych spadek masy ciała o 10% zapowiadał obniżenie wskaźnika AHI o 26%, a wzrost o 10% - wzrost AHI o 32%. Nadmiar tkanki tłuszczowej wokół szyi i brzucha zwęża drogi oddechowe i sprzyja ich zapadaniu się w nocy. Poniżej objawy, które łatwo przeoczyć, i to, czego redukcja masy ciała nie zastępuje.
W skrócie
- Spadek masy ciała o 10% zapowiadał obniżenie wskaźnika AHI o 26% (95% CI 18-34) w czteroletniej obserwacji 690 dorosłych.
- Wzrost masy ciała o 10% oznaczał 6-krotnie wyższe ryzyko umiarkowanego lub ciężkiego zaburzenia oddychania w czasie snu (95% CI 2,2-17,0).
- W badaniu Sleep AHEAD roczny program zmiany stylu życia dał średnio 10,8 kg ubytku masy ciała i AHI niższy o 9,7 zdarzenia na godzinę niż w grupie kontrolnej.
- Redukcja masy ciała nie zastępuje aparatu do terapii ciśnieniem dodatnim. O zmianie leczenia decyduje lekarz po kontrolnym badaniu snu.
Autor: Zespół medyczny VOYNadzór merytoryczny: lek. Natalia Kopcińska, Dyrektor Medyczny VOY Zdrowie
Opublikowano Jak tworzymy treściBadania VOY
Czym jest bezdech senny i co mierzy AHI
W obturacyjnym bezdechu sennym mięśnie gardła wiotczeją podczas snu, drogi oddechowe zwężają się lub zamykają, a oddech zatrzymuje się na kilkanaście sekund albo dłużej. Mózg wybudza się wtedy na moment, żeby otworzyć gardło. Rano nie pamiętasz żadnego z tych wybudzeń, czujesz tylko ich skutek.
- AHI to liczba bezdechów i spłyceń oddechu na godzinę snu, liczona w badaniu snu.
- W przesiewie stosuje się kolejne progi AHI: powyżej 5, powyżej 15 i powyżej 30 zdarzeń na godzinę (Chung, Anesthesiology 2008).
- Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie badania snu, nie ankiety. Którym badaniem, opisują wytyczne Amerykańskiej Akademii Medycyny Snu z 2017 roku (Kapur, J Clin Sleep Med 2017).
Dlaczego masa ciała ma tu takie znaczenie
Tkanka tłuszczowa odkłada się także wokół gardła i szyi, więc światło dróg oddechowych bywa węższe, zanim jeszcze położysz się spać. Tłuszcz w okolicy brzucha zmniejsza objętość płuc w pozycji leżącej, a mniej rozprężone płuca słabiej napinają górne drogi oddechowe.
Skalę zjawiska pokazuje obserwacja 690 dorosłych mieszkańców Wisconsin prowadzona przez cztery lata (Peppard, JAMA 2000).
- Wzrost masy ciała o 10% zapowiadał wzrost AHI o około 32% (95% CI 20-45).
- Ten sam wzrost oznaczał 6-krotnie wyższe ryzyko umiarkowanego lub ciężkiego zaburzenia oddychania w czasie snu (95% CI 2,2-17,0).
- Dlatego w przesiewie liczą się obwód szyi, BMI, wiek i płeć, a nie same objawy nocne.
Objawy, które łatwo przeoczyć
Bezdech rzadko zaczyna się od nocy. Zaczyna się od dnia: od senności, rozdrażnienia i wrażenia, że osiem godzin snu nic nie dało.
| Objaw | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Chrapanie z przerwami w oddychaniu | typowy obraz bezdechu obturacyjnego; przerwy słyszy osoba śpiąca obok | zapytaj domowników i zapisz, co obserwują przez tydzień |
| Senność w dzień, przysypianie przy biurku | sen poszatkowany wybudzeniami, których nie pamiętasz | nie siadaj za kierownicą; zgłoś objaw lekarzowi |
| Poranny ból głowy, sucho w ustach | oddychanie przez usta i nocne wybudzenia | zanotuj, jak często się zdarza |
| Nadciśnienie trudne do opanowania | jedno z czterech pytań kwestionariusza STOP | poproś lekarza o ocenę w kierunku bezdechu |
| Gorsza pamięć i koncentracja | przewlekły niedobór głębokiego snu | nie tłumacz tego wiekiem, zanim nie wykluczysz bezdechu |
Chcesz rozpocząć leczenie?
Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.
Co daje redukcja masy ciała
- W obserwacji z Wisconsin spadek masy ciała o 10% zapowiadał obniżenie AHI o 26%, 95% CI 18-34 (Peppard, JAMA 2000).
- W badaniu Sleep AHEAD 264 dorosłych z cukrzycą typu 2 i otyłością przydzielono losowo do rocznego programu zmiany stylu życia albo do sesji edukacyjnych. Program dał średnio 10,8 kg ubytku masy ciała wobec 0,6 kg i AHI niższy o 9,7 zdarzenia na godzinę (Foster, Arch Intern Med 2009).
- Amerykańskie Towarzystwo Chorób Klatki Piersiowej zaleca przy bezdechu i nadmiernej masie ciała kompleksową interwencję: dietę o obniżonej kaloryczności, aktywność fizyczną i wsparcie behawioralne (Hudgel, Am J Respir Crit Care Med 2018).
Czego redukcja masy ciała nie robi: nie zastępuje aparatu do terapii ciśnieniem dodatnim ani innego postępowania zaleconego przez specjalistę. O tym, czy po zmianie masy ciała powtórzyć badanie snu i zmienić ustawienia aparatu, decyduje lekarz prowadzący.
Kiedy iść do lekarza - osiem pytań przesiewowych
Kwestionariusz STOP to cztery pytania: o chrapanie, zmęczenie w dzień, zaobserwowane przerwy w oddychaniu i nadciśnienie. Po dołożeniu BMI, wieku, obwodu szyi i płci powstaje wersja STOP-Bang.
- Czy chrapiesz głośno, słychać Cię przez zamknięte drzwi?
- Czy mimo przespanej nocy odczuwasz senność w ciągu dnia?
- Czy ktoś widział, że przestajesz oddychać podczas snu?
- Czy masz nadciśnienie?
- Czy Twoje BMI przekracza 35?
- Czy masz więcej niż 50 lat?
- Czy obwód szyi przekracza 40 cm?
- Czy jesteś mężczyzną?
U 177 pacjentów badanych przed operacją czułość samego STOP wynosiła 65,6% dla AHI powyżej 5 i 79,5% dla AHI powyżej 30. Po dołożeniu czterech pozostałych pytań rosła do 83,6% i 100% (Chung, Anesthesiology 2008). To sito dla lekarza, nie rozpoznanie.
Chcesz rozpocząć leczenie?
Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.
Gorszy sen, większy apetyt - i kiedy potrzebna jest opieka lekarza
Bezdech pogarsza sen, a gorszy sen utrudnia redukcję masy ciała. Dlatego pytanie o nocne oddychanie powinno paść już na pierwszej wizycie u lekarza prowadzącego leczenie otyłości.
- Jak niedosypianie przekłada się na apetyt: sen a masa ciała i baza wiedzy.
- Dlaczego liczy się rozmieszczenie tkanki tłuszczowej: otyłość brzuszna.
- Bezdech i nadciśnienie chodzą w parze: nadciśnienie a redukcja masy ciała.
Rozpoznanie bezdechu i dobór terapii należą do poradni medycyny snu, pulmonologa lub laryngologa. Program leczenia otyłości pracuje nad przyczyną, która u wielu osób ten bezdech napędza. W programie VOY masz kontakt z lekarzem co miesiąc, wsparcie dietetyka między wizytami i aplikację, w której śledzisz masę ciała, obwody i samopoczucie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy schudnięcie wyleczy bezdech senny?
Redukcja masy ciała zmniejsza nasilenie bezdechu, ale nie u każdego znosi go całkowicie. W obserwacji z Wisconsin spadek masy ciała o 10% zapowiadał obniżenie AHI o 26%, a w badaniu Sleep AHEAD roczny program zmiany stylu życia obniżył AHI o 9,7 zdarzenia na godzinę. Kontrolne badanie snu i decyzja lekarza są nadal potrzebne.
Czy chrapanie zawsze oznacza bezdech senny?
Nie, samo chrapanie jest częste i nie musi oznaczać bezdechu. Niepokojące jest chrapanie z przerwami w oddychaniu, które widzi osoba śpiąca obok, razem z sennością w ciągu dnia, porannym bólem głowy lub nadciśnieniem. Taki zestaw objawów to powód, żeby poprosić o skierowanie na badanie snu.
Jak rozpoznaje się bezdech senny?
Podstawą jest badanie snu, które liczy bezdechy i spłycenia oddechu na godzinę snu, czyli wskaźnik AHI. Wytyczne Amerykańskiej Akademii Medycyny Snu z 2017 roku opisują, którym badaniem potwierdza się bezdech u dorosłych. Kwestionariusze takie jak STOP-Bang służą tylko do wyłapania osób, które trzeba na to badanie skierować.
Ile trzeba schudnąć, żeby poczuć różnicę?
Badania opisują zmianę AHI przy redukcji rzędu 10% masy ciała, a w Sleep AHEAD średni ubytek wyniósł 10,8 kg w ciągu roku. Mniej wybudzeń i mniejsza senność w dzień bywają odczuwalne wcześniej. Tempa nie warto przyspieszać na własną rękę: bezpieczne widełki opisujemy w tekście o tym, jak szybko można schudnąć.
Nadzór merytoryczny
lek. Natalia Kopcińska
Dyrektor Medyczny - VOY Zdrowie
Lekarz z aktywnym prawem wykonywania zawodu. Jako dyrektor medyczny kieruje placówką podstawowej opieki zdrowotnej, a w czasie pandemii COVID-19 koordynowała punkty wymazowe i centrum szczepień. Dziś w całości skupiona na medycznym leczeniu otyłości.
Profil: lek. Natalia KopcińskaChcesz rozpocząć leczenie?
Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.
Ważne: Informacje w tym artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. O doborze leczenia zawsze decyduje lekarz.
