Po odstawieniu leczenia otyłości - plan na pierwsze 12 tygodni, żeby waga nie wróciła
Po nagłym odstawieniu leczenia waga u większości osób wraca: w badaniu STEP 1 uczestnicy odzyskali w ciągu roku około dwóch trzecich utraconej masy ciała. Dlatego zakończenie warto zaplanować z lekarzem i mieć gotowy plan na pierwsze tygodnie - jedzenie, ruch, regularne ważenie i jasny próg powrotu do lekarza. Poniżej ten plan, tydzień po tygodniu.
W skrócie
- W przedłużeniu badania STEP 1 uczestnicy odzyskali w rok po odstawieniu około dwóch trzecich utraconej masy ciała (11,6 z 17,3 punktu procentowego).
- W badaniu STEP 4 osoby, które przerwały leczenie, przytyły w 48 tygodni średnio 6,9%, a te, które je kontynuowały, schudły dalej o 7,9%.
- Apetyt wraca, bo wraca biologia, nie dlatego, że zabrakło silnej woli - dlatego plan trzeba mieć gotowy przed ostatnią dawką.
- Pierwsze 12 tygodni to białko w każdym posiłku, trening siłowy co najmniej 2 razy w tygodniu, ważenie raz w tygodniu i ustalony z lekarzem próg kontaktu.
- Powrót do leczenia nie jest porażką - otyłość jest chorobą przewlekłą, a decyzję o tym podejmujesz z lekarzem.
Autor: Zespół medyczny VOYNadzór merytoryczny: lek. Natalia Kopcińska, Dyrektor Medyczny VOY Zdrowie
Opublikowano Jak tworzymy treściBadania VOY
Czy po odstawieniu waga wraca? Co mówią badania
U większości osób tak, jeśli leczenie kończy się nagle i bez planu. Trzy badania pokazują to samo.
- Przedłużenie STEP 1: po 68 tygodniach leczenia uczestnicy schudli średnio 17,3%. Rok po odstawieniu odzyskali 11,6 punktu procentowego, czyli około dwóch trzecich (Wilding i wsp., 2022).
- STEP 4: po 20 tygodniach leczenia część uczestników przeszła na placebo. W kolejnych 48 tygodniach przytyli średnio 6,9%, a kontynuujący leczenie schudli dalej o 7,9% (Rubino i wsp., 2021).
- SURMOUNT-4: po przejściu na placebo masa ciała wzrosła w rok średnio o 14,0%; przy kontynuacji spadła o 5,5% (Aronne i wsp., 2024).
W STEP 1 razem z leczeniem zakończono też program zmiany nawyków. W STEP 4 uczestnicy kontynuowali dietę i ruch, a masa ciała i tak rosła - dlatego plan po odstawieniu musi być konkretny, a decyzja o zakończeniu przemyślana z lekarzem. Dlaczego organizm "broni" masy ciała, wyjaśniamy w artykule efekt jo-jo po leczeniu.
Zanim skończysz: tydzień 0
Najważniejsza część planu dzieje się przed ostatnią dawką.
- Decyzję podejmij z lekarzem - nie przerywaj leczenia na własną rękę. Lekarz ustala, czy kończyć od razu, czy stopniowo.
- Zapisz masę ciała i obwód talii z dnia zakończenia. To Twój punkt odniesienia.
- Ustal z lekarzem próg kontaktu - konkretną liczbę kilogramów, po której przekroczeniu umawiasz wizytę, zamiast czekać, aż waga wróci cała.
- Zaplanuj wizyty kontrolne na najbliższe 3 miesiące.
Tygodnie 1-4: apetyt wraca
W pierwszych tygodniach wraca głód i ochota na jedzenie, często wyraźniej wieczorem. To oczekiwane.
- Białko w każdym posiłku - syci najdłużej i chroni mięśnie (białko w każdym posiłku).
- Stałe pory jedzenia - 3-4 posiłki, bez wielogodzinnych przerw, które kończą się podjadaniem.
- Plan na wieczór - kolacja zaplanowana z góry, przekąski poza zasięgiem wzroku (jedzenie nocne).
- Ważenie raz w tygodniu, ten sam dzień, rano, po toalecie. Codzienne wahania nic nie mówią.
Chcesz rozpocząć leczenie?
Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.
Tygodnie 5-8: ruch i mięśnie
Mięśnie to Twój sprzymierzeniec w utrzymaniu masy ciała. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dorosłym 150-300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo i ćwiczenia wzmacniające co najmniej 2 dni w tygodniu (wytyczne WHO).
- Trening siłowy 2 razy w tygodniu - nawet 30 minut z masą własnego ciała (trening siłowy przy nadwadze).
- Codzienny ruch - spacery, schody, krótkie przerwy od siedzenia (codzienny ruch NEAT).
- Sen - niedosypianie zwiększa apetyt (sen a masa ciała).
Tygodnie 9-12: przegląd z lekarzem
Po trzech miesiącach widać, czy plan działa.
| Co widzisz na wadze | Co robisz | |
|---|---|---|
| Masa stabilna | w granicach ustalonego progu | utrzymujesz plan, kontrola za kolejne 3 miesiące |
| Powolny wzrost | zbliżasz się do progu | przegląd jedzenia i ruchu z dietetykiem |
| Próg przekroczony | powyżej ustalonej granicy | wizyta u lekarza: korekta planu albo powrót do leczenia |
Chcesz rozpocząć leczenie?
Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.
Powrót do leczenia to nie porażka
Otyłość jest chorobą przewlekłą. Kiedy osoba z nadciśnieniem odstawia leczenie i ciśnienie rośnie, nikt nie mówi, że zawiodła. Z masą ciała jest tak samo.
- Badania STEP 4 i SURMOUNT-4 pokazują, że kontynuacja leczenia pomaga utrzymać efekt.
- Dla części osób najlepszą opcją jest leczenie długoterminowe - o tym, jak długo trwa leczenie, piszemy w artykule jak długo trwa leczenie.
- Decyzję o zakończeniu, kontynuacji albo powrocie podejmujesz razem z lekarzem prowadzącym.
Nawyki, które pomagają utrzymać masę ciała na lata, zebraliśmy w artykule jak utrzymać wagę po leczeniu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy po odstawieniu leku na otyłość waga zawsze wraca?
Nie zawsze, ale u większości osób po nagłym odstawieniu tak. W przedłużeniu badania STEP 1 uczestnicy odzyskali w ciągu roku około dwóch trzecich utraconej masy ciała. Zaplanowane zakończenie z lekarzem, ruch, białko w diecie i regularne ważenie pomagają wcześnie zauważyć wzrost masy ciała i zareagować.
Dlaczego po odstawieniu wraca apetyt?
Leczenie działa na sygnały głodu i sytości. Po jego zakończeniu te sygnały wracają do stanu sprzed leczenia, a organizm po redukcji dodatkowo "broni" wcześniejszej masy ciała. To biologia, nie brak silnej woli - dlatego plan na pierwsze tygodnie warto mieć gotowy wcześniej.
Czy mogę sam lub sama przerwać leczenie?
Nie rób tego na własną rękę. Porozmawiaj z lekarzem prowadzącym - ustali, czy kończyć od razu, czy stopniowo, zaplanuje wizyty kontrolne i próg masy ciała, po którym warto wrócić na konsultację.
Co zrobić, jeśli waga zaczęła wracać?
Nie czekaj, aż wróci cała. Gdy przekroczysz próg ustalony z lekarzem, umów wizytę. Lekarz z dietetykiem mogą skorygować plan albo zaproponować powrót do leczenia - to normalna część leczenia choroby przewlekłej.
Źródła
- Wilding J.P.H. i wsp. Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes Obes Metab 2022;24:1553-1564. Diabetes, Obesity and Metabolism (PubMed), 2022.
- Rubino D. i wsp. Effect of Continued Weekly Subcutaneous Semaglutide vs Placebo on Weight Loss Maintenance in Adults With Overweight or Obesity: The STEP 4 Randomized Clinical Trial. JAMA 2021;325:1414-1425. JAMA (PubMed), 2021.
- Aronne L.J. i wsp. Continued Treatment With Tirzepatide for Maintenance of Weight Reduction in Adults With Obesity: The SURMOUNT-4 Randomized Clinical Trial. JAMA 2024;331:38-48. JAMA (PubMed), 2024.
- WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), 2020.
Cytujemy publikacje i materiały instytucji jako źródła faktów. Powołanie się na źródło nie oznacza, że jego autorzy lub wydawca rekomendują VOY.
Nadzór merytoryczny
lek. Natalia Kopcińska
Dyrektor Medyczny - VOY Zdrowie
Lekarz z aktywnym prawem wykonywania zawodu. Jako dyrektor medyczny kieruje placówką podstawowej opieki zdrowotnej, a w czasie pandemii COVID-19 koordynowała punkty wymazowe i centrum szczepień. Dziś w całości skupiona na medycznym leczeniu otyłości.
Profil: lek. Natalia KopcińskaChcesz rozpocząć leczenie?
Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.
Ważne: Informacje w tym artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Leki GLP-1 są dostępne wyłącznie na receptę. Wybór leku i dawkowanie to zawsze decyzja lekarza.
