Masz pytania? Zadzwoń do nas +48 22 230 42 08
5 min czytania

Dlaczego nie mogę schudnąć - i kiedy odchudzanie na własną rękę przestaje wystarczać

Najczęściej nie możesz schudnąć dlatego, że realny deficyt jest mniejszy, niż się wydaje (kalorie wypijane, weekend, porcje na oko), albo w tle jest przyczyna medyczna, której dieta nie naprawi. Poniżej lista kontrolna, przyczyny do sprawdzenia u lekarza i moment, w którym samodzielne odchudzanie przestaje wystarczać.

W skrócie

  • Zdanie „nie mogę schudnąć” prawie zawsze oznacza, że deficyt jest mniejszy, niż się wydaje, albo że w tle jest czynnik, którego dieta nie naprawi.
  • Sześć cichych powodów zastoju: nieliczone tłuszcze i sosy, weekend kasujący tydzień, kalorie w płynach, sen krótszy niż 7 godzin, stres i zbyt głęboki deficyt.
  • Przyczyny medyczne warte sprawdzenia to niedoczynność tarczycy, insulinooporność, PCOS i przewlekle przyjmowane preparaty; rozpoznanie stawia lekarz.
  • Do lekarza warto iść przy BMI 30 lub więcej, przy BMI 27 z chorobą towarzyszącą, po kilku odbiciach wagi albo po około miesiącu zastoju mimo rzetelnego planu.
  • Trzy dni uczciwego zapisu wszystkiego, co jesz i pijesz, zwykle odpowiadają na pytanie z tytułu.

Autor: Zespół medyczny VOYNadzór merytoryczny: lek. Natalia Kopcińska, Dyrektor Medyczny VOY Zdrowie

Opublikowano Zaktualizowano Jak tworzymy treściBadania VOY

Kobieta z jasnymi włosami, zamyślona, na tle zieleni

Zanim uznasz, że masz zepsuty metabolizm

Prawie każdy, kto trafia z tym pytaniem do lekarza, ma za sobą kilka uczciwych prób. „Jedz mniej i ruszaj się więcej” prawdopodobnie już robisz. Problem jest gdzie indziej.

Redukcja wymaga ujemnego bilansu energetycznego utrzymanego przez tygodnie. „Nie mogę schudnąć” oznacza niemal zawsze jedno z dwojga:

  • bilans jest mniejszy, niż Ci się wydaje - to rozbroisz w tydzień,
  • istnieje czynnik, który utrudnia jego utrzymanie - to wymaga rozmowy z lekarzem.

Lista poniżej idzie od najczęstszych do najrzadszych przyczyn. Przejdź ją po kolei i bądź wobec siebie bardziej dokładna niż wyrozumiała.

Sześć cichych powodów, dla których waga stoi

Każdy z tych powodów osobno wygląda na drobiazg. Razem potrafią zamknąć cały dzienny deficyt. Norma snu za konsensusem American Academy of Sleep Medicine: co najmniej 7 godzin na dobę.

Skąd się bierzeCo zrobić
Kalorie, których nie liczyszoliwa na oko, masło na patelni, resztki z talerza dziecka, orzechy, sosytrzy dni zapisu wszystkiego, także jedzenia na stojąco
Weekend, który zjada tydzieńpięć dni deficytu wyzerowane dwoma dniami swobodylicz bilans w skali siedmiu dni; mniej luzu w weekend
Kalorie wypijanesoki, kawy z syropem, napoje słodzone, alkohol - płyny prawie nie sycąwoda, kawa bez dodatków, herbata; dwa tygodnie bez innych zmian
Za krótki sennoce poniżej 7 godzin zmieniają hormony głodu i sytościstała pora wstawania, także w weekend
Stres, który je za Ciebienapięcie podnosi ochotę na jedzenie dające szybką ulgęwieczorny posiłek przygotowany z góry, jedna czynność rozładowująca bez jedzenia
Zbyt szybkie tempogłęboki deficyt działa krótko, potem spada spontaniczna aktywność i rośnie głódtydzień lub dwa na poziomie utrzymania, potem łagodniejszy deficyt
Kobieta w jasnym swetrze rozmawia, siedząc w studiu

Trzy mechanizmy, które warto rozumieć

  • Alkohol dokłada kalorie, a na czas jego metabolizowania organizm odsuwa spalanie tłuszczu; hamulce przy jedzeniu puszczają.
  • Niedosypianie nie sprawia, że „wolniej się chudnie” - sprawia, że ten sam plan wymaga więcej silnej woli, a wieczorem przychodzi ochota na produkty gęste energetycznie.
  • Stres wygląda jak brak dyscypliny, a jest reakcją fizjologiczną na obciążenie.
  • Zbyt głęboki deficyt uruchamia oszczędzanie: waga staje, mimo że jesz mniej niż kiedykolwiek. Mechanizm opisaliśmy w tekście o adaptacji metabolicznej. Kolejne cięcie zwykle pogłębia problem.

Chcesz rozpocząć leczenie?

Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.

Kiedy przyczyna jest medyczna

Część przyczyn nie znika po poprawieniu planu. Sprawdź je, zanim uznasz, że problem leży po Twojej stronie.

  • Tarczyca. Niedoczynność tarczycy daje zmęczenie, uczucie zimna, zaparcia, wypadanie włosów i utrudnia redukcję. Rozpoznaje się ją badaniem krwi.
  • Insulinooporność i stan przedcukrzycowy. Długo nie dają objawów, a mocno wpływają na apetyt i samopoczucie po posiłkach. Podstawy w przewodniku o insulinooporności.
  • Zespół policystycznych jajników. PCOS wiąże się z nieregularnymi cyklami, insulinoopornością i trudniejszą redukcją.
  • Preparaty przyjmowane przewlekle. Część terapii w psychiatrii, neurologii, endokrynologii czy chorobach zapalnych wpływa na apetyt i masę ciała. Nigdy nie odstawiaj niczego samodzielnie - omów to z lekarzem.

Kiedy odchudzanie na własną rękę przestaje być właściwym narzędziem

Trzy sytuacje, w których dalsze próby w pojedynkę zwykle kosztują więcej, niż dają. Żadna nie jest porażką - to informacja, że temat wymaga innych narzędzi.

  • Punkt wyjścia. WHO definiuje nadwagę od BMI 25, a otyłość od BMI 30 i opisuje ją jako chorobę przewlekłą. Umów się do lekarza przy BMI 30 lub więcej, albo 27 lub więcej z inną chorobą: nadciśnieniem, stanem przedcukrzycowym, bezdechem sennym, stłuszczeniem wątroby. BMI policzysz w kalkulatorze BMI - to wskaźnik przesiewowy, nie diagnoza.
  • Powtarzalne odbicia. Kilka cykli redukcji zakończonych powrotem masy ciała oznacza, że problemem nie jest kolejna dieta, tylko brak etapu utrzymania.
  • Zastój po uczciwych tygodniach. Około miesiąca rzetelnego planu, zapisu, snu i ruchu bez zmiany średniej tygodniowej to moment na diagnostykę, nie na mocniejsze cięcie kalorii.

Jak wygląda wizyta u specjalisty zajmującego się otyłością, opisaliśmy w tekście o obesitologu.

Chcesz rozpocząć leczenie?

Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.

Co realnie dokłada opieka

Opieka nie polega na bardziej restrykcyjnej diecie. Polega na trzech rzeczach, których samodzielnie prawie nie da się zorganizować:

  • pomiar zamiast domysłów - masa ciała, obwód talii, badania zalecone przez lekarza, historia poprzednich prób,
  • korekta w rytmie, nie po fakcie - plan zmienia się, gdy dane pokazują, że trzeba, a ktoś odróżnia prawdziwy zastój od naturalnego wahania,
  • plan, który przeżywa słabszy tydzień - wyjazd, choroba, gorszy okres w pracy są założone z góry, więc plan nie kończy się przy pierwszym odstępstwie.

W programie VOY pracujesz z lekarzem i dietetykiem online, z pomiarami i wizytami kontrolnymi w aplikacji. Zobacz, jak działa program VOY.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego nie mogę schudnąć mimo diety i ćwiczeń?

Najczęściej dlatego, że realny deficyt jest mniejszy, niż się wydaje: kalorie wypijane, weekend, jedzenie na stojąco i porcje na oko potrafią zamknąć cały bilans. Drugą częstą przyczyną jest zbyt agresywne tempo na starcie, po którym organizm ogranicza spontaniczną aktywność. Trzy dni uczciwego zapisu jedzenia zwykle wskazują, która z tych rzeczy działa u Ciebie.

Ile tygodni zastoju to jeszcze norma?

Kilkanaście dni bez ruchu na wadze mieści się w normalnych wahaniach, zwłaszcza u kobiet w zależności od fazy cyklu. Około miesiąca bez zmiany średniej tygodniowej przy rzetelnie realizowanym planie to sygnał, żeby nie ciąć dalej kalorii, tylko sprawdzić przyczyny medyczne i skonsultować się z lekarzem.

Czy to może być tarczyca albo hormony?

Może i warto to sprawdzić, zwłaszcza gdy poza zastojem pojawia się stałe zmęczenie, uczucie zimna, wypadanie włosów, nieregularne cykle lub bardzo silny apetyt po posiłkach. Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie badań, nie na podstawie objawów z internetu. Badania są zalecane, nie obowiązkowe, a ich zakres ustala lekarz.

Kiedy przestać próbować samodzielnie?

Gdy BMI wynosi 30 lub więcej, albo 27 lub więcej i towarzyszy mu inna choroba; gdy masz za sobą kilka cykli redukcji zakończonych powrotem masy ciała; albo gdy kilka tygodni rzetelnej pracy nie zmienia średniej tygodniowej. W każdej z tych sytuacji kolejna dieta zwykle nie jest właściwym narzędziem.

Czy jedzenie za mało może blokować chudnięcie?

Bardzo głęboki deficyt nie zatrzymuje redukcji w sensie fizycznym, ale skutecznie ją hamuje w praktyce: obniża spontaniczną aktywność w ciągu dnia, nasila głód i zwiększa ryzyko utraty mięśni. Efektem jest waga stojąca w miejscu mimo bardzo małych porcji. Rozwiązaniem jest zwykle powrót do poziomu utrzymania na tydzień lub dwa, a potem łagodniejszy deficyt.

Natalia Kopcińska

Nadzór merytoryczny

lek. Natalia Kopcińska

Dyrektor Medyczny - VOY Zdrowie

Lekarz z aktywnym prawem wykonywania zawodu. Jako dyrektor medyczny kieruje placówką podstawowej opieki zdrowotnej, a w czasie pandemii COVID-19 koordynowała punkty wymazowe i centrum szczepień. Dziś w całości skupiona na medycznym leczeniu otyłości.

Profil: lek. Natalia Kopcińska

Chcesz rozpocząć leczenie?

Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.

Ważne: Informacje w tym artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. O doborze leczenia zawsze decyduje lekarz.

Bądź wśród pierwszych

Wypełnij krótką ankietę i sprawdź, czy program jest dla Ciebie.

Niniejsza informacja przedstawia warunki cenowe oferowanych świadczeń zdrowotnych i nie stanowi zachęty do skorzystania z leczenia. O kwalifikacji do programu oraz rozpoczęciu leczenia każdorazowo decyduje lekarz po przeprowadzeniu oceny medycznej.