Masz pytania? Zadzwoń do nas +48 22 230 42 08
5 min czytania

Nawyk, który przetrwa - mechanika małych kroków

Nawyk, który przetrwa, opiera się na czterech elementach: bardzo małym kroku, stałej kotwicy w istniejącej rutynie, przygotowanym otoczeniu i zasadzie "nigdy dwa razy z rzędu". Motywacja jest paliwem na start, nie na dystans - celem jest mniejsza liczba decyzji, nie większa dyscyplina.

W skrócie

  • Krok ma być tak mały, żebyś wykonał go w najgorszym dniu miesiąca: "ubieram buty i wychodzę na dziesięć minut" zamiast "45 minut treningu".
  • Kotwica: po tym, jak zrobię X, zrobię Y - po zaparzeniu kawy szklanka wody, po odłożeniu naczyń spacer.
  • Otoczenie: woda na biurku, owoce na blacie, buty przy drzwiach; słodycze na górnej półce zamiast na blacie.
  • Możesz opuścić dowolny pojedynczy dzień, ale nigdy dwa pod rząd - choćby w wersji minimalnej.
  • Liczba 21 dni nie ma pokrycia w badaniach; utrwalenie prostej czynności zajmuje od kilku tygodni do kilku miesięcy. Jeden nawyk naraz, miesiąc na każdy.

Autor: Nadzór merytoryczny: lek. Natalia Kopcińska, Dyrektor Medyczny VOY Zdrowie

Opublikowano Zaktualizowano Jak tworzymy treściBadania VOY

Przysiad na siłowni

Dlaczego postanowienia się nie utrzymują

Typowe postanowienie: od jutra codziennie siłownia, żadnych słodyczy, każdy posiłek gotowany w domu. Trzy duże zmiany naraz, wszystkie zależne od tego, że każdego dnia będzie się chciało. A chcenie jest zmienne: trudny tydzień w pracy, chore dziecko, koniec urlopu - konstrukcja oparta na motywacji przestaje działać dokładnie wtedy, kiedy jest najbardziej potrzebna.

Trwałe nawyki są tak małe i tak dobrze wpięte w istniejącą rutynę, że ich wykonanie nie wymaga decyzji. Celem nie jest większa dyscyplina, tylko mniejsza liczba decyzji do podjęcia.

Cztery elementy nawyku, który zostaje

Każda przeszkoda usunięta z drogi do dobrego wyboru i każda dołożona do złego jest warta więcej niż tydzień postanowień.

ZasadaPrzykład
1. Mały kroktak mały, żeby wykonać go w najgorszym dniu miesiąca; powtarzalność buduje automatyzm, wielkość pojedynczego wykonania nie buduje niczego"ubieram buty i wychodzę na dziesięć minut" zamiast "45 minut treningu"; "przygotowuję śniadanie wieczorem" zamiast "wszystkie posiłki"
2. Kotwicasygnałem startowym jest czynność wykonywana codziennie bez zastanowienia, nie godzina w kalendarzupo zaparzeniu kawy szklanka wody; po odłożeniu naczyń po kolacji spacer; po wyjściu z łazienki wieczorem śniadanie na jutro
3. Otoczeniedobry wybór w zasięgu ręki, zły o jedną czynność dalejbutelka wody na biurku, owoce na blacie, buty do biegania przy drzwiach; słodycze na górnej półce zamiast na blacie
4. Nigdy dwa razy z rzędujeden opuszczony dzień nie ma wpływu; dwa z rzędu zaczynają budować nowy wzorzecpięć minut spaceru zamiast trzydziestu, jedna szklanka wody zamiast pełnego planu - liczy się ciągłość, nie wynik dnia
Mężczyzna w żółtej koszulce rozmawia na siłowni

Mały krok rośnie sam

Jeśli nawyk wymaga zebrania się w sobie, jest za duży. Po kilku tygodniach dziesięciominutowy spacer bardzo często zamienia się w półgodzinny - dlatego, że wychodzenie z domu stało się automatyczne, nie dlatego, że tak zaplanowałeś.

Kotwica działa lepiej niż przypomnienie w telefonie: powiadomienie można zignorować odruchowo, a wypitej kawy nie da się nie zauważyć.

Chcesz rozpocząć leczenie?

Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.

Nigdy dwa razy z rzędu

To jedyna granica, której warto pilnować. Reguła zdejmuje ciężar perfekcji: nie musisz mieć nieprzerwanej serii, żeby nawyk się utrwalił - musisz tylko nie pozwolić, żeby przerwa się rozpędziła.

Ile to trwa i po czym poznać, że się udało

  • Popularne 21 dni nie ma pokrycia w badaniach.
  • Utrwalenie prostej czynności zajmuje zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy; im bardziej złożony nawyk, tym dłużej.
  • Sygnał, że się udało: przestajesz myśleć o nawyku jako o zadaniu, a jego pominięcie odczuwasz jako brak.

W tym momencie możesz dołożyć kolejny - jeden naraz.

Chcesz rozpocząć leczenie?

Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.

Jeden nawyk naraz, a nie sześć

Przebudowanie wszystkiego jednocześnie niemal zawsze kończy się porzuceniem całości po dwóch tygodniach, bo każdy z sześciu elementów konkuruje o tę samą pulę uwagi. Wybierz jedną rzecz i daj jej miesiąc. Dwanaście nawyków utrwalonych w rok to bardzo dużo; dwanaście rozpoczętych w styczniu to zwykle zero w lutym.

W programie VOY ten wybór robisz z dietetykiem klinicznym: na wizytach kontrolnych ustalacie, co wchodzi w najbliższym miesiącu, a czym zajmiecie się później. Zmiana rozkłada się w czasie zamiast spadać na Ciebie w całości pierwszego dnia.

Najczęściej zadawane pytania

Ile czasu potrzeba na wyrobienie nawyku?

Popularna liczba 21 dni nie ma pokrycia w badaniach. Realnie utrwalenie prostej czynności zajmuje od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od jej złożoności i regularności powtarzania.

Ile nawyków wprowadzać naraz?

Jeden. Każdy nowy element konkuruje o tę samą pulę uwagi, więc kilka naraz zwykle kończy się porzuceniem wszystkich. Daj jednemu miesiąc, potem dołóż kolejny.

Co zrobić, gdy opuszczę dzień?

Nic. Pojedyncza przerwa nie wpływa na utrwalanie się nawyku. Pilnuj tylko jednej granicy: nigdy dwa dni z rzędu, choćby w wersji minimalnej.

Czy da się zbudować nawyk bez motywacji?

Właśnie o to chodzi. Dobrze zaprojektowany nawyk jest tak mały i tak mocno wpięty w istniejącą rutynę, że jego wykonanie nie wymaga podejmowania decyzji - a więc nie zależy od nastroju.

Justyna Herbut

Autor artykułu

Justyna Herbut

Dietetyk prowadzący - VOY Zdrowie

Od lat prowadzi pacjentów z chorobą otyłościową, łącząc dietetykę kliniczną z technikami terapii poznawczo-behawioralnej i wsparciem leczenia prowadzonego przez lekarza. Współtworzyła jeden z największych programów leczenia otyłości w Polsce.

Profil: Justyna Herbut
Natalia Kopcińska

Nadzór merytoryczny

lek. Natalia Kopcińska

Dyrektor Medyczny - VOY Zdrowie

Lekarz z aktywnym prawem wykonywania zawodu. Jako dyrektor medyczny kieruje placówką podstawowej opieki zdrowotnej, a w czasie pandemii COVID-19 koordynowała punkty wymazowe i centrum szczepień. Dziś w całości skupiona na medycznym leczeniu otyłości.

Profil: lek. Natalia Kopcińska

Chcesz rozpocząć leczenie?

Skonsultuj się z lekarzem online - konsultacja wideo w ciągu 24h. Sprawdź, czy leczenie jest dla Ciebie.

Ważne: Informacje w tym artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. O doborze leczenia zawsze decyduje lekarz.

Zacznij od krótkiej ankiety

Wypełnij krótką ankietę i sprawdź, czy program jest dla Ciebie.

Niniejsza informacja przedstawia warunki cenowe oferowanych świadczeń zdrowotnych i nie stanowi zachęty do skorzystania z leczenia. O kwalifikacji do programu oraz rozpoczęciu leczenia każdorazowo decyduje lekarz po przeprowadzeniu oceny medycznej.